Hiểu thế giới biến động để chủ động thích nghi

Mở đầu chuyên đề, PGS.TS Trần Thành Nam đã đưa các bạn tân sinh viên nhìn lại sự thay đổi của thế giới trong một thập kỷ qua, giai đoạn mà công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển với tốc độ nhanh chóng và tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống.

Nếu trước đây, thế giới được mô tả bằng khái niệm VUCA với các đặc trưng: Biến động (Volatility), Bất định (Uncertainty), Phức tạp (Complexity) và Mơ hồ (Ambiguity), thì hiện nay, thự tế đang chuyển sang trạng thái BANI: Mong manh (Brittle), Lo âu (Anxious), Phi tuyến tính (Non-linear) và Khó lý giải (Incomprehensible). Đó là thế giới mà những hệ thống tưởng chừng bền vững có thể thay đổi chỉ sau một đêm, lượng thông tin ngày càng lớn nhưng con người lại khó nắm bắt bản chất vấn đề, những quy luật quen thuộc của quá khứ không còn đủ để dự báo tương lai.

Trong bối cảnh ấy, “năng lực sống còn duy nhất là sự thích nghi linh hoạt”. Sinh viên cần phải chủ động và sẵn sàng trong tâm thế tự cập nhật bản thân mỗi ngày, thích ứng với sự thay đổi, đồng thời quá trình học đại học phải luôn gắn với từ khóa: SÁNG TẠO.

Để đối diện với một thế giới nhiều biến động, PGS.TS Trần Thành Nam cũng gợi mở cho tân sinh viên Đại học Đông Á chiến lược “VUCA Prime” với bốn yếu tố: Tầm nhìn (Vision), Thấu hiểu (Understanding), Rõ ràng (Clarity) và Linh hoạt (Agility).

Theo đó, ngay từ khi bước vào đại học, mỗi sinh viên cần hình dung mình muốn trở thành ai trong 5–10 năm tới, làm việc ở lĩnh vực nào, từ đó xác định mục tiêu học tập và những năng lực cần rèn luyện. Quá trình học đại học cũng không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận kiến thức mà cần đi sâu thấu hiểu bản chất vấn đề mình được học.

Diễn giả cũng nhấn mạnh, hướng nghiệp không phải là câu chuyện chỉ diễn ra trước ngưỡng cửa đại học. Chính môi trường học tập, các hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ, nghiên cứu khoa học hay những dự án thực tế sẽ giúp sinh viên tiếp tục khám phá bản thân, nhận diện rõ ràng hơn năng lực của mình và linh hoạt định hình con đường nghề nghiệp tương lai phù hợp.

“Trong thế giới AI, kiến thức thôi là chưa đủ”

Cùng với sự phát triển của công nghệ, yêu cầu của thị trường lao động cũng ngày càng cao và “khắc nghiệt” hơn. Ngay cả những vị trí dành cho thực tập hay sinh viên vừa ra trường, doanh nghiệp cũng đòi hỏi ở các bạn khả năng làm việc nhanh, hiệu quả và nhiều năng lực khác vượt khỏi kiến thức chuyên môn.

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, những năng lực ngày càng được coi trọng gồm tư duy phân tích, sáng tạo, khả năng phục hồi, năng lực lãnh đạo và ảnh hưởng xã hội, tự nhận thức, tự tạo động lực, sự thấu cảm, khả năng lắng nghe và tinh thần học tập suốt đời,... Chính những trải nghiệm trong quá trình học đại học sẽ tạo giúp các bạn sinh viên rèn luyện bộ kỹ năng ấy và những “lợi thế khác biệt” của mỗi người. Từ các hoạt động câu lạc bộ, nghiên cứu khoa học, dự án thực tế đến thực tập tại doanh nghiệp, mỗi trải nghiệm đều góp phần giúp sinh viên hiểu hơn về bản thân và tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp trước khi tốt nghiệp.

Bên cạnh việc chỉ ra những nhóm nghề có nguy cơ bị thay thế hoặc trở nên “khắt khe” hơn dưới tác động của AI, diễn giả cũng mở ra cho các bạn tân sinh viên những hướng đi và cơ hội nghề nghiệp mới, điểm chung nằm ở chuyên môn sâu, tay nghề cao và khả năng làm việc với con người:

“Ở bất cứ ngành nghề nào, AI đều tham gia và có thể làm thay đổi cơ hội việc làm. Nhưng nếu các bạn thật sự đào sâu kiến thức, làm chủ năng lực của bản thân, các bạn luôn có giá trị, dù công nghệ phát triển đến đâu đi chăng nữa. Hãy luôn đặt câu hỏi làm thế nào để chiến thắng AI và robot để trở thành ‘con người hạng nhất’, chứ không phải ‘robot hạng hai’, đồng thời giữ được bản sắc của người Đại học Đông Á trên hành trình nghề nghiệp tương lai.” – PGS.TS Trần Thành Nam chia sẻ.

Từ người học đến người tạo ra giá trị

Không chỉ hướng đến mục tiêu việc làm sau tốt nghiệp, giáo dục đại học ngày nay còn cần nuôi dưỡng tinh thần dấn thân, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp – nơi người học biết vận dụng tri thức, kỹ năng để tạo ra giá trị cho cộng đồng và xã hội.

Tại chương trình, PGS.TS Trần Thành Nam cũng khuyến khích sinh viên chủ động kết nối với bạn bè, giảng viên, mạnh dạn đặt câu hỏi trong mỗi bài học, tham gia nghiên cứu khoa học và chia sẻ nhiều hơn với người hướng dẫn.

Theo diễn giả, những trải nghiệm trong môi trường đại học không chỉ giúp sinh viên rèn luyện tính kiên cường, mà còn tạo cơ hội xây dựng đội nhóm, phát triển năng lực lãnh đạo và hình thành những nền tảng quan trọng cho sự nghiệp tương lai.

“Hãy kết nối với bạn bè, thầy cô, hãy dám đặt câu hỏi trong từng bài giảng, đừng ngần ngại tham gia nghiên cứu khoa học và chia sẻ nhiều hơn với giảng viên hướng dẫn. Những điều các bạn làm được trong quá trình học đại học không chỉ giúp rèn luyện sự kiên cường, mà còn giúp xây dựng đội nhóm, phát triển năng lực lãnh đạo. Đây cũng là những nền tảng quan trọng mà tôi thấy rằng Đại học Đông Á đã và đang trang bị cho các bạn để các bạn có thể xây dựng hành trình nghề nghiệp trong tương lai.” – PGS. TS Trần Thành Nam nhấn mạnh.

Tham dự chuyên đề học tập đầu khóa, nhiều tân sinh viên cho biết, những chia sẻ từ diễn giả đã giúp các bạn có thêm góc nhìn về thế giới việc làm trong tương lai, đồng thời ý thức rõ hơn về những năng lực cần chuẩn bị ngay từ năm nhất.

Bạn Phạm Đình Duy – tân sinh viên ngành Tự động hóa chia sẻ: “Trước khi tham gia chương trình, em đã đặt ra nhiều câu hỏi cho bản thân về hành trình sắp tới ở đại học. Những chia sẻ của diễn giả hôm nay đã mang đến cho em nhiều bài học bổ ích và truyền cảm hứng để nhìn rõ hơn bối cảnh mà chúng em đang sống. Em hiểu rằng 4 năm đại học sắp tới bản thân em phải cố gắng rất nhiều để không chỉ học kiến thức chuyên môn mà còn rèn luyện kỹ năng, tích lũy trải nghiệm và chuẩn bị cho mình một bộ năng lực đủ vững vàng để bước vào hành trình nghề nghiệp tương lai.”

Chương trình Học tập đầu khóa là một trong những hoạt động quan trọng dành cho tân sinh viên Đại học Đông Á, giúp các bạn sớm làm quen với môi trường đại học, định hình mục tiêu học tập và chuẩn bị tâm thế cho hành trình mới. Từ những chuyên đề về phương pháp học tập, kỹ năng sống đến xu hướng nghề nghiệp trong thời đại AI, sinh viên được tiếp cận nhiều góc nhìn thực tiễn ngay từ những ngày đầu nhập học.