Tin tức nổi bật
Mơ về một cây cầu sách bắc qua Đà Nẵng, thành phố tri thức - 16/02/2016

Ngày Xuân đong đầy cảm xúc, chưa hẳn mọi âu lo, phiền muộn đã qua nhanh. Nhưng thật lạ, Xuân về cũng là lúc có bao điều thôi thúc hối hả trong tâm tư, bật ra những hoài vọng, ước nguyện dâng cho đời, dâng cho người.

Văn hóa đọc nơi Thành phố đáng sống

Mấy dòng khai bút đầu Xuân của tôi bắt đầu từ những trăn trở đau đáu trong nhiều năm qua - Làm sao tạo ra một môi trường, một không gian lý tưởng cho văn hóa đọc, để mang lại giá trị nâng cao tri thức cho người Đà Nẵng?

Đà Nẵng, Quảng Nam là đất hiếu học và là nơi khai sinh ra những con người thành công nên người từ chuyên cần học tập, thao thức với những nghĩ suy cho vận mệnh dân tộc. Mà đã chuyên cần đèn sách thì thói quen lặn lội đến thư viện tìm sách, đọc sách phải là nếp sinh hoạt của người dân nơi đất học này. Nhưng để có thói quen, để hình thành nếp sinh hoạt nho nhã ấy, nhiệm vụ của các cấp quản lý và của nhiều ngành là phải tạo ra cho bằng được một không gian đặc trưng cho văn hóa đọc.

Trong nhiều thiết chế văn hóa mà lãnh đạo thành phố đã, đang quan tâm đầu tư, tôi vẫn mong có sự đầu tư xứng tầm cho thư viện, cho nhà sách, phố sách, hội sách. Nếu làm được điều đó, chuyện đọc sách ở Đà Nẵng sẽ là việc làm để khẳng định giá trị bản thân, để hiểu biết hơn mà vui sống, để ai ai cũng được sống một đời sống hạnh phúc thực sự. Biết đâu, mai này, khi nói về Đà Nẵng như một thành phố năng động đáng sống, với không gian trong lành, con người thân thiện và đáng tin cậy, người ta lại còn ngưỡng mộ hình ảnh người Đà Nẵng yêu sách, yêu văn hóa đọc.

Chiến lược xây dựng Văn hóa đọc ở các nước láng giềng

Sách như kho tàng tri thức vĩ đại góp phần nâng cao chất lượng sống cho cư dân bất kỳ thành phố, thị trấn, thị tứ hay bất kỳ vùng quê nào trên hành trình chiến thắng lạc hậu, đói nghèo. Nói vậy có lẽ cũng hơi thừa, vì ai ai trong chúng ta đều đã biết cả rồi. Vấn đề là biết rồi nhưng có làm được không?

Không đâu xa, Đảo quốc nhỏ bé Singapore, nơi có diện tích nhỏ hơn thành phố chúng ta, ngày càng được biết tiếng là đất nước ham học hỏi nhờ vào tác động và hiệu quả của chương trình mang tên READ. Khởi xướng từ năm 2011 nhằm kêu gọi, khuyến khích người dân đọc sách, READ đã “lôi kéo” khoảng 37 triệu lượt người Singapore đến đọc sách, mượn sách ở thư viện hằng năm. Người dân đảo quốc Sư tử đã xem thư viện như thánh đường, và thời gian rảnh rỗi của người dân ở nhiều lứa tuổi, trình độ, nghề nghiệp đều dành cho điểm đến rất được yêu thích: Thư viện. Tham gia các hoạt động giải trí khác chỉ là sự lựa chọn khi đã no sách.

Hệ thống thư viện quốc gia Singapore hiện có đến 63 địa chỉ đều nằm ở các vị trí đi lại thuận tiện, có tính kết nối cao và trang bị hiện đại. Người dân đến mượn sách ở một thư viện đầu thành phố có thể trả sách ở một thư viện khác nằm ở cuối thành phố. Với tầm nhìn hướng đến một đất nước hiếu học và ham đọc sách, chính phủ Singapore đang nỗ lực biến thư viện không chỉ là nơi dẫn lối vào tri thức mà còn là các trung tâm văn hóa, hướng người dân Singapore trở thành những người đọc sách suốt đời!

Một góc thư viện ở Singapore_Nguồn Fanpage của National Library

Còn ở đất nước Chùa Vàng, thống kê mới nhất là chúng ta giật mình: Người dân Thái Lan từ 6 tuổi trở lên trung bình mỗi ngày dành 37 phút để đọc sách. Riêng trong năm 2015, số người đọc sách ở Thái Lan tăng 13% so với 2 năm trước đó và thủ đô Bangkok chính là nơi có đến 94,6% dân số tham gia đọc sách, một tỉ lệ cao nhất nước. Thêm nữa, việc Bangkok được UNESCO chọn là “Thủ đô sách thế giới năm 2013” đã thúc đẩy Chính phủ Thái Lan tăng cường xây dựng hệ thống thư viện công từ trung ương đến cơ sở, đồng thời xúc tiến chiến dịch đường dài đẩy mạnh văn hóa đọc trong cả thập kỷ từ năm 2009 đến năm 2018. “Văn phòng quản lý và phát triển tri thức” và “Công viên tri thức” là những sáng kiến của chính phủ Thái nhằm nâng chất lượng, hiệu quả văn hóa đọc khắp đất Thái.

Một đất nước mà chúng ta luôn nghĩ là họ rất khó khăn, khổ sở hơn ta vì quanh năm luôn đón nhận sự tàn phá của bão dữ, đó là Philippines, thì đọc sách vẫn là chuyện mà Chính phủ dành cho nhiều ưu tiên cả về nhân lực lẫn tài lực. Với quan niệm “Mỗi trẻ em, một người đọc” chương trình hành động này của Chính phủ đã đẩy mạnh thói quen đọc sách trong nhân dân từ tấm bé.

Người bạn Lào gần gũi của chúng ta ngay đây thôi, cũng có hẳn chương trình “Room to Read”, xây dựng và phát triển hệ thống phòng đọc, thư viện trong trường học và nâng cao chất lượng xuất bản, thiết thực vận động người dân hiểu rõ tầm quan trọng của việc đọc để hướng tới cạnh tranh với thế giới bên ngoài. Đó là chưa nói đến những nước phát triển như Hàn quốc, Đài Loan, hay Mỹ, Nhật vốn đánh giá thước đo phát triển của một địa phương nào đó thông qua sự phát triển hệ thống thư viện và số lượng các cửa hàng sách ở nơi đó.

Ngay tại Đà Nẵng, một trong những hình ảnh đáng ngưỡng mộ mà chúng ta dễ bắt gặp nơi du khách nước ngoài là hình ảnh họ say mê dán mắt vào trang sách ở nhà ga, bến tàu, hay trên xe bus chật chội, chen lấn. Khi nhìn cảnh ấy, tôi tin rằng mỗi người đều ít nhiều giật mình nhận ra thói quen đọc sách của chúng ta dường như đã bị lãng quên.

Cuối năm vừa rồi, bạn bè ở TP.Hồ Chí Minh gọi điện bảo tôi “Nghe bồ máu sách lắm và đang chuẩn bị vườn sách, vườn học tập ở cơ sở mới, thì ráng vào Sài Gòn để dự đường sách mà tích lũy kinh nghiệm nhé!" Tiếc là vì công việc bề bộn, tôi đã không vào được để cùng bạn bè dạo và học cách làm đường sách rất thành công này.

Trông người lại nghĩ đến ta

Không có thói quen đọc sách thì hay bảo thủ và hay cho mình hiểu biết hơn người, hoặc có quan niệm sai lệch rằng thời buổi của công nghệ thông tin phát triển đến mức bùng nổ, thời buổi của mạng truyền dẫn, mạng kết nối, của thiết bị thông minh… nên cần gì phải đọc sách, bởi điều gì cũng có ở Google, dựa vào Google. Quan niệm này đã khiến sách ngày càng bị xa lánh. Bên cạnh đó, thời lượng dành cho các thú tiêu khiển nảy sinh qua tiện ích ngày càng đa dạng của đủ dạng máy tính, điện thoại cầm tay cũng nhiều hơn cũng khiến cho không chỉ HSSV mà người lớn, kể cả công chức, viên chức và cán bộ cũng nghiện lướt, chat. Vào một buổi họp với chủ đề và không khí rất nghiêm túc, không khó để bắt gặp hình ảnh người tham dự dán chặt mắt vào màn hình Iphone, máy tính bảng… Ai họp cứ họp, tôi có chuyện để “họp” với đối tượng của tôi!

Kệ sách của nhiều gia đình vì thế dường như ngày càng lấm bụi, cả năm chẳng có ai thèm đụng vào tủ sách. Bây giờ người người chuyển sang đầu tư cho tủ rượu hơn là tủ sách hoặc dần chuyển thú chơi sách sang thú sưu tầm rượu. Đành rằng Google rất tiện ích, nhưng giúp cho kiến thức được hệ thống vấn đề một cách sâu và đầy đủ thì phải đọc cả bộ sách, có khi phải là một góc của kho sách. Nhưng do người lớn ít đọc sách nên con trẻ chẳng kế thừa được thói quen này. Trong khi đó, ở các nước phát triển, cuộc sống số đã đi trước chúng ta từ lâu, mà văn hóa đọc họ vẫn coi trọng như nét đặc trưng của con người ham hiểu biết, là nguyên nhân tất yếu để phát triển đất nước.

Sinh viên Đông Á ở Thư viện trường

Một điều chắc chắn rằng ai trong chúng ta cũng sẽ hãnh diện và tự hào biết bao khi thấy con trẻ của mình trên tay luôn cầm cuốn sách và đọc bất cứ lúc nào khi có thời gian, mê say với thế giới tri thức ẩn sau từng cuốn sách. Chúng ta sẽ yêu thêm hình ảnh các bạn trẻ ngồi bên ly cà phê với lòng sách mở ra trước mắt, càng tự hào và hãnh diện hơn khi cả TP đều ham hiểu biết, yêu sách và có văn hóa đọc.

Tạo dựng không gian đọc xứng tầm với sự phát triển của thành phố sống tốt

Có thời người Đà Nẵng chúng ta cảm thấy xốn xang khi thành phố này bị ai đó xếp hạng là nơi ăn nhậu nhất nước. Tuy là chưa có cuộc thi sao được xếp hạng, nhưng có vẻ, lời nhận xét ấy đã bắt nguồn từ thực tế xô bồ thù tạc diễn ra nhan nhản trên hầu hết các hàng quán, và ngày càng nẩy nở, mở rộng trên nhiều tuyến đường; ngày càng có dấu hiệu trở thành nét văn hóa lùn, che khuất lấn át các biểu tượng văn hóa, các sinh hoạt lành mạnh, văn minh của cư dân.

Chúng ta đã tạo dựng được danh hiệu Thành phố 5 KHÔNG - 3 CÓ, thành phố với những cây cầu, Thành phố với Năm Văn hóa-Văn minh đô thị …. Tuy chưa phải toàn mỹ ở tất cả mọi tiêu chí nhưng nhìn lại chặng đường đã qua, từ vị lãnh đạo cao nhất đến người dân bình dị nhất của Đà Nẵng đều tự hào, mãn nguyện vì chính mình đã nỗ lực, đã làm hết tất cả những gì có thể để phác thảo diện mạo của một Đà Nẵng thời hiện đại.

Và bây giờ là lúc chúng ta tiếp tục tạo ra văn-hiệu của một thành phố ham học, ham đọc, ham khám phá, say sưa nâng cao trình độ hiểu biết bằng cách đồng thuận xây nên một cây cầu chỉ riêng cho văn hóa đọc, sách và thư viện.

Để cùng nhau mở ra thật nhiều không gian sách song song với việc khuyến khích, hướng dẫn và tạo điều kiện dễ dàng nhất cho người dân tiếp cận với thói quen đọc sách, tôi mạo muội đề ra mấy ý tưởng từ tâm nguyện của mình:

1. Toàn hệ thống chính trị và cộng đồng nhân dân thành phố chúng ta đồng thuận xác định rõ: Phải xây dựng một chiến lược hành động làm sao để người dân thích và ham đọc sách, bằng một ý chí và quyết tâm cao, nói đi đôi với làm. 

2. Ý tưởng được bắt đầu hình thành từ “Bờ sông sách” dọc theo hai bên dòng sông Hàn, các phòng đọc sách lộ thiên dưới bóng mát của tàn cây, dàn hoa trồng ven sông. Các phòng đọc sách này tận dụng ưu thế không gian sông nước, tạo cảm giác thư thái, mang lại nhiều cảm hứng hơn cho việc đọc. Có thể xây dựng các phòng đọc sách này theo dạng “Cà phê Sách” nhưng tính chất thương mại chỉ là thứ yếu, yếu tố phục vụ không gian đọc, thư giãn, giải trí là cốt lõi. Khuyến khích các nhà hàng, quán café trở thành nhà hàng, quán café sách…Thật hãnh diện biết bao nếu công trình con tàu bê-tông cốt thép phục vụ ăn uống, nhìm ngắm cảnh quan bên bờ đông dòng Hàn sẽ có một không gian dành cho sách và đọc sách. Và khi có “con tàu sách”, chắc chắn lúc ấy, hình ảnh với “bờ sông sách”, “con tàu sách” sẽ tạo nên ấn tượng riêng có của Đà Nẵng trong cái nhìn ngưỡng mộ của du khách mọi miền và khắp 5 châu.

3. Lãnh đạo các ngành và thành phố phải đau đáu với việc đầu tư xây dựng một hệ thống thư viện đồng bộ và hiện đại. Công việc này bắt đầu từ nâng chất các phòng đọc sách ở khối phố, phường xã; hệ thống thư viện các trường học; liên tục tổ chức các cuộc thi đọc sách ở các trường học, các địa phương, cổ vũ cho người được giải. Về lâu dài, nhưng từ hôm nay phải nghĩ đến: Đà Nẵng phải có một Công viên Sách xứng tầm với ý chí, trí tuệ và truyền thống văn hóa, lịch sử của cha anh mà người Đà Nẵng hôm nay thao thức nối tiếp. Trong Công viên Sách này, xây dựng một thư viện đẹp, lớn và hiện đại, trông không gian xanh mát, đồng thời dành một kinh phí đủ để mua tài nguyên tri thức của nhân loại cho thư viện. Người Đà Nẵng, du khách đang lưu lại Đà Nẵng đến đây không chỉ để đọc sách mà còn để suy tư tự hào về tiền nhân và sứ mệnh mai sau được trao truyền cho họ. Nơi đây còn để tôn vinh những giải thưởng danh giá của con người Đà Nẵng đóng góp cho khoa học, cho thành phố qua nhiều thời kỳ, cũng chính là biểu tượng khơi dậy niềm tự hào của con người ham hiểu biết….

Vĩ thanh

Ngành Giáo dục-Đào tạo thành phố đã và đang có những đóng góp vô cùng quan trọng, và Ngành đã hết sức nỗ lực để làm nên “trình độ văn hóa và chuyên môn cho mọi tầng lớp nhân dân”, được thực hiện trong một thời gian nhất định của đời người. Văn hóa đọc sách sẽ giúp bổ sung sâu hơn, hoàn thiện hơn trình độ văn hóa và chuyên môn đó, hướng đến ứng dụng hiệu quả hơn trong thực tiễn, và một khi đã ươm mầm được thói quen ham đọc sách trong mình, trong mỗi người sẽ dần hình thành và lớn lên tinh thần học tập suốt đời, để mỗi người có thêm cơ hội khai phá và thăng hoa với nguồn tài nguyên tri thức của mình, bên cạnh nguồn tài nguyên vật thể hữu hạn mà Đà Nẵng chúng ta đang có.

Trong nhiều kỳ họp HĐNDTP, là người đại biểu của nhân dân, điều mà tôi luôn trăn trở, thắc mắc:

- Sao không thể ưu tiên dành đất cho thư viện mà ưu tiên cho doanh nghiệp làm  khu vui chơi?
- Sao có thể rất hào phóng với doanh nghiệp mà lại eo hẹp từng mét đất với thư viện, với đời sống văn hóa đọc của người TP?
- Sao không thể đặt thư viện tại khu công viên cây xanh rộng đến 30,9 ha trong khu Công viên văn hóa và vui chơi giải trí châu Á đã được quy hoạch, mà lại dời vào một góc khuất, rồi dường như lãng quên?

Khi xác định “Chiến lược xây dựng Văn hóa đọc sách” – như một thành tố để phát triển Đà Nẵng sánh vai cùng các thành phố ở các nước trên thế giới, thì câu chuyện “Bờ sông sách”, “Con tàu sách”, “Cà phê sách” cùng hệ thống thư viện khang trang hiện đại, dồi dào tài nguyên sách sẽ không còn là vấn đề quá khó. Chỉ cần chúng ta cho rằng kế hoạch xây dựng hạ tầng cho Văn hóa đọc cũng bức xúc như hạ tầng kỹ thuật đô thị, khi xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ, nhiệm vụ được ghi trong Nghị quyết, thì không gì không thể làm được và không thể làm ngay.

Chẳng có thành phố nào trên thế giới và là thành phố du lịch, thành phố điểm đến, thành phố của phát triển mà lại không dựa trên nền tảng xây dựng văn hóa tri thức. Francis Becon – Nhà triết học Anh để lại cho chúng ta câu nói luôn đúng với mọi giai đoạn của dòng chảy tháng năm: ”Sách là con tàu tư duy vượt qua sóng nước thời gian và trân trọng chở những hàng hóa quý giá từ thế hệ này sang thế hệ khác”. Với Đà Nẵng, con tàu ấy đang chờ bến đỗ là cây cầu văn hóa đọc, sách và thư viện.

Với các Cụ ngày xưa, Xuân là dịp để hạnh ngộ và ra đề, đối thơ, hay đọc cho con cháu nghe những áng văn chương hay cùng lời giáo huấn sống tốt, sống đúng đạo. Với và tôi, xin mượn cảnh sắc, thời gian nhàn nhã của mấy ngày Xuân để hầu chuyện độc giả bằng một tâm nguyện của đời mình: Giữ và nâng tầm Văn hóa đọc sách như một giá trị mà Đà Nẵng chúng ta quyết tâm tạo dựng cho bằng được. Đà Nẵng, Thành phố của Sách và Văn hóa đọc Sách. Và một ngày nào đó, ngày Xuân là ngày của Sách, mùa của Sách.

Cuối đông Ất Mùi

Nguyễn Thị Anh Đào

 


<<<

  

Thông tin liên quan

  • "Nỗ lực vì cộng đồng, chung tay cùng xã hội là cơ hội đến gần hơn các giá trị nhân văn, trách nhiệm trong tư cách những công dân trí thức"
  • "Đốt cháy hết mình để góp phần làm cho đất nước vượt lên, con người VN phải có cuộc sống chất lượng"
  • Chuyện học hành âu cũng có Nhân Quả!
  • Công viên Châu Á Đà Nẵng: Vừa mừng vừa lo...!
  • Tham gia xây dựng thiết chế văn hóa Đà Nẵng