Chuyên đề "Lời phê hơn điểm số"
"Lời phê - cần lắm tấm lòng của người thầy" - GV Nguyễn Thu Hồng - 17/07/2013

Bài viết tham gia diễn đàn "Đi tìm lời phê"

GV Nguyễn Thị Thu Hồng - Khoa KHXH & NV

Theo tôi, lời phê có 2 nghĩa: Nghĩa rộng và nghĩa hẹp.

Theo nghĩa rộng thì lời phê là sự nhận xét, đánh giá, tức là nêu ra những ưu điểm, nhược điểm của đối tượng. Theo nghĩa hẹp thì lời phê là sự phê phán, phê bình, tức là chỉ nêu ra những khuyết điểm của đối tượng. Trong dạy học thì lời phê được hiểu theo nghĩa rộng. Tuy nhiên, khái niệm lời phê trong dạy học cũng khác lời phê trong các trường hợp khác, bởi lời phê trong dạy học chứa đựng sự chân thành, sự tâm huyết, là động lực để học trò cố gắng vươn lên, đó là tình cảm của người phê- Tấm lòng của người Thầy.

Chắc hẳn trong mỗi chúng ta cũng từng biết đến việc một số thầy cô giáo phê phán học sinh, xúc phạm học trò đã dẫn đến những hành động nông nỗi, đó là tự sát. Có lẽ điều đó sẽ là nỗi ân hận dày vò đến suốt cuộc đời những người thầy cô đó, là nỗi ray rứt của những người có lương tâm và trách nhiệm. Nhiều người nghĩ rằng, lời phê chỉ đơn thuần là lời phê, lời nhận xét, đánh giá, không có cảm  xúc. Vì thế, nhiều người cũng đã cho rằng mình làm thầy mình có quyền phê phán học trò. Lời phê là lời nhận xét, đánh giá, nhưng nếu nó chứa đựng sự tâm huyết, tình cảm của người thầy dành cho học trò của mình thì lời phê đó có tác dụng rất lớn, như là một sự động viên, sự khích lệ, để học trò vươn lên, có nghị lực và có niềm tin trong cuộc sống. Tôi cũng đã từng nghe một câu chuyện cũng từ lời phê của một thầy giáo mà đã làm thay đổi số phận của một con người.

Trước khi trở thành người thầy, người cô, chúng ta cũng đã là học trò, chúng ta cũng đã từng nhận được nhiều lởi phê của thầy cô giáo với nhiều cung bậc khác nhau, với những suy nghĩ, cảm xúc khác nhau. Vậy thì lời phê nào đã để lại trong chúng ta những ấn tượng khó quên nhất? Chắc có lẽ mọi người sẽ đồng tình với tôi rằng: Đó là lời phê như là một sự quan tâm, một sự động viên, là sự mong muốn học trò hoàn thiện mình hơn, là lời phê chứa đầy tình cảm của người thầy. Một học sinh đã viết về một tấm gương một người bạn đã dũng cảm lao mình xuống dòng nước lũ để cứu người, em đã nhận được lời phê của cô giáo dạy văn như sau: “Em đã làm cho cô thật xúc động. Giữa cuộc đời này, còn có những con người biết hy sinh, biết nghĩ về người khác. Em hãy sống như những gì em đã viết, em nhé!” Mọi người nghĩ gì về lời phê đó. Riêng tôi, lời phê đó đã đi suốt cuộc đời của người học trò, để rồi người học trò đó thành công, biết yêu thương, biết cảm thông và biết nghĩ cho người khác.

Trước khi trở thành cô giáo, tôi đã có một thời gian dài làm trong ngành tư pháp. Tôi cũng đã nhiều lần đến trại giam, nơi cải tạo những con người lầm lỗi. Tôi đến trại giam để hỏi cung bị can. Vì tôi là nữ nên tôi được các quản giáo đưa tôi vào tận các phân trại, tận phòng giam để trích xuất bị can đi cung. Điều làm tôi ngạc nhiên là các phạm nhân khi gặp cán bộ quản giáo, học lễ phép cúi đầu chào, một điều thưa cán bộ, hai điều thưa cán bộ. Đem điều ngạc nhiên này nói chuyện với các quản giáo, các anh tâm sự rằng em đừng nghĩ nơi trại giam là khô khan, mà ngược lại nơi đây đầy ắp tình người. Chỉ có tình người, chỉ có dùng tình người mới đánh thức được điểm sáng trong mỗi con người lầm lỗi. Vì thế đã có rất nhiều phạm nhân đã quyết tâm cải tạo, để được ra trại sớm, để làm lại cuộc đời. Các anh còn kể có nhiều phạm nhân sau khi ra trại họ trở lại thăm các anh. Đó là động lực để các anh luôn vươn lên, hoàn thành nhiệm vụ. Điều đó đã giúp tôi nhận ra rằng, dùng tình người để giáo dục con người, nếu ai làm được điều đó, họ sẽ thành công trong việc giáo dục con người.

Ở trường đại học, cần có lời phê hay không?

Thông thường, lời phê được sử dụng phổ biến ở các bậc học phổ thông. Lời phê được ghi trực tiếp vào bài làm của học sinh khi thầy cô chấm bài. Những bài làm này sau đó được trả  hoặc phát cho học sinh để các em có thể đọc được lời phê của thầy cô giáo về bài làm của mình.

Ở trường đại học, có thể vì nhiều lý do, khách quan có, chủ quan có nên hầu hết thầy cô giáo không ghi lời phê vào bài làm của sinh viên. Điều đó là một thiếu sót. Tuy nhiên, theo tôi, lời phê ở trường đại học không chỉ có đơn thuần là lời phê trong bài làm (như bài thi không trả cho sinh viên thì có ghi lời phê cũng vô ích), mà lời phê sẽ được áp dụng trong mỗi tiết giảng, mỗi buổi lên lớp và trong suốt một môn học. Do đó, nhà trường cần khuyến khích thầy cô có lời phê đối với sinh viên dưới nhiều hình thức khác nhau, không nên cứng nhắc, miễn sao lời phê có hiệu quả.

Vậy thì chúng ta sử dụng lời phê như thế nào?

Lời phê phải đặt đúng chỗ, đúng nơi, đúng lúc. Lời phê không chỉ có trong mỗi bài làm, mà nó luôn có trong mỗi giờ lên lớp, trong mỗi buổi học, như là sự nhắc nhở, quan tâm, động viên học trò cố gắng vươn lên.

Lời phê không nên chỉ nêu ra nhược điểm hoặc chỉ đơn thuần là sự chỉ ra những điểm yếu kém. Lời phê cần phải chỉ ra được những ưu điểm cần phải phát huy (không nên tiếc lời khen đối với các em), nêu lên cả những hạn chế cần khắc phục nhưng tránh dùng những từ ngữ nặng nề, gây phản cảm mà nên dùng những từ ngữ mang tính động viên, nhắc nhở nhẹ nhàng.

Lời phê tuyệt đối không được xúc phạm học trò, điều đó để lại hậu quả vô cùng to lớn, để lại một hố sâu trong tâm hồn các em mà khó có thể bù đắp được.

Lời phê phải xuất phát từ tấm lòng của người Thầy, là sự khích lệ, là động lực tinh thần lớn lao. Tôi nghĩ rằng khi  đọc những lời phê này, học trò sẽ hiểu được tấm lòng của người Thầy dành cho họ. Họ sẽ biết ơn, sẽ cố gắng vươn lên để không phụ  công ơn của thầy cô.

Lời phê cần lắm tấm lòng của những người Thầy, mong lắm thay./.


<<<

  

Thông tin liên quan

  • "Lời phê của GV trong đánh giá KQHT của SV" - GV Đỗ Thị Hải
  • "Tản mạn mùa hè" - GV Lê Thị Huệ
  • "Giảng dạy ĐH có cần lời phê?" - TS Lê Xuân Thọ
  • “Cô tin em sẽ làm được” - GV Phan Thị Phương
  • "Lời phê: kim chỉ nam đối với học trò" - GV Đỗ Thị Phương Thảo